Yayınlanma: 28 Ekim 2026 - 07:43
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda oy çokluğuyla kabul edildi. Üç ülkenin güvenlik iş birliğini güçlendirmeyi hedefleyen anlaşmada, taraflardan birine yönelik saldırının diğerlerine de yapılmış sayılması öngörülüyor.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Türkiye’deki onay sürecinde önemli bir eşik aşıldı. Anlaşmanın uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu’nda yapılan görüşmelerin ardından oy çokluğuyla kabul edildi. Komisyondaki görüşmeler sırasında Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmayı “bölgesel sahiplenmenin ürünü” olarak nitelendirdi. Komisyon aşamasının tamamlanmasıyla birlikte teklifin yasama sürecindeki bir sonraki durağı TBMM Genel Kurulu oldu. Teklifin Genel Kurul’da ele alınması ve kabul edilmesi hâlinde yasalaşma sürecinde yeni bir aşamaya geçilecek. Bu nedenle gözler, anlaşmanın Meclis gündemine ne zaman geleceğine çevrildi.
ÜÇ ÜLKE ARASINDA ORTAK SAVUNMA VE GÜVENLİK HEDEFİ
7 Ağustos’ta Mekke’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan 16 maddelik anlaşma, üç ülke arasındaki savunma ve güvenlik koordinasyonunu geliştirmeyi amaçlıyor. Anlaşmanın öne çıkan hükümlerinden biri, taraf ülkelerden herhangi birine yönelik bir saldırının diğer taraflara da yapılmış kabul edilmesi yönündeki düzenleme. Bu yaklaşım, ülkeler arasındaki savunma dayanışmasının güçlendirilmesi ve ortak güvenlik anlayışının geliştirilmesi açısından önem taşıyor. Bununla birlikte anlaşmanın Türkiye açısından hukuki ve siyasi sonuçlarının netleşmesi için Meclis’teki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor. Komisyonun kabul kararı, tek başına anlaşmanın bütün onay işlemlerinin tamamlandığı anlamına gelmiyor.
İRAN ZİYARETİ BÖLGESEL DİPLOMASİYİ YENİDEN GÜNDEME TAŞIDI
Anlaşmaya ilişkin gelişmeler, Orta Doğu’da güvenlik ve diplomasi başlıklarının yoğunlaştığı bir dönemde yaşandı. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan üst düzey isimlerin 26 Ekim’de İran’ın başkenti Tahran’da gerçekleştirdiği temaslar da bölgesel gelişmeler bakımından dikkat çekti. Ziyarete Türkiye’den Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Suudi Arabistan’dan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman ve Pakistan’dan Genelkurmay Başkanı Asım Münir katıldı. Görüşmelerin ardından yapılan açıklamada, İran ile üç ülke arasındaki iş birliğini güçlendirmeye yönelik temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varıldığı bildirildi. Bu görüşmeler, bölgedeki gerilimlerin azaltılması ve diplomatik çözüm yollarının değerlendirilmesi bakımından öne çıktı.
MEKKE ANLAŞMASI BÖLGESEL DENGELERİ NASIL ETKİLEYEBİLİR?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, yalnızca üç ülkenin askerî iş birliği açısından değil, Orta Doğu ve çevresindeki güvenlik ilişkileri bakımından da yakından izleniyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın ortak savunma alanındaki koordinasyonunu artırma hedefi, bölgesel krizlere karşı daha yakın bir istişare mekanizmasının oluşmasına zemin hazırlayabilir. Ancak anlaşmanın sahadaki etkisi, yalnızca imzalanan maddelerle sınırlı olmayacak. Uygulama esasları, ülkelerin karşılıklı yükümlülükleri ve bölgedeki diğer aktörlerle yürütülecek diplomatik ilişkiler, anlaşmanın gelecekteki etkisini belirleyen unsurlar arasında yer alacak. Şimdi gözler TBMM Genel Kurulu’nda. Komisyon aşamasını geçen kanun teklifinin Genel Kurul’da kabul edilip edilmeyeceği ve Türkiye’nin onay sürecinin nasıl ilerleyeceği önümüzdeki dönemin önemli siyasi gündem maddelerinden biri olacak.